CỔNG VĂN MIẾU

Cổng lớn của Văn Miếu được xây vào đầu thế kỷ XX. Phía trên cổng có đề 3 chữ đại tự “Văn Miếu Môn” có nghĩa là cổng Văn Miếu. Nhìn bề ngoài cổng Văn Miếu như 1 kiến trúc riêng biệt, cao 2 tầng, 3 cửa và có 8 mái. Cửa chính giữa 2 tầng với mặt bằng hình vuông, tầng dưới cửa có hai cánh bằng gỗ lim hình bán nguyệt chạm nổi hình rồng chầu mặt nguyệt. Tầng trên làm 8 mái, 4 mái hiên và 4 mái nóc cong lên ở 4 góc, bờ nóc đắp nổi lưỡng long chầu nguyệt. Tại đây có treo 1 quả chuông cao 2100 mm, đường kính 990 mm. Chuông được đúc năm 2000 nhân kỷ niệm 990 Thăng Long- Hà Nội.

Phía trước cổng Văn Miếu có đắp nổi đôi rồng đá cách điệu thời Lê, bên trong có đắp nổi đôi rồng đá thời Nguyễn. Hai mặt cổng đắp nổi nhiều đôi câu đối chữ Hán trong đó có câu:

“Đại quốc bất dịch giáo, bất biến tục, thả tôn sùng chi, diệc tín tư văn nguyên hữu dụng (2 cột ở giữa bên ngoài cổng)

Ngô Nho yếu thông kinh, yếu thức thời vô câu cố dã, thương tư thánh huấn vĩnh tương đôn”.

Có nghĩa: “ Nước lớn không thay đổi nền giáo hóa, không biến đổi phong tục, mà tôn sùng đạo Nho và tin tương tư văn vốn có ích

Nhà Nho phải thông hiểu kinh sách, phải thức thời, không nên câu nệ, cố chấp, va phải nghĩ rằng lời giáo huấn của Thánh hiền mãi được đề cao”.

Hai bên cổng có hai bức phù điêu: bên trái đắp nổi cảnh “Long ngư tụ hội”, cá rồng ẩn hiện trong mây, ví như cảnh thanh vân đắc lộ của các nho sinh thành đạt; bên phải là cảnh “Mãnh hổ hạ sơn” núi rừng mây nước nổi bật lên dáng dấp một con hổ hùng dũng xuống núi, ví như các bậc thức giả khí thế bước vào đời..