KHUÊ VĂN CÁC
Lớp không gian thứ hai là khu Thành Đạt. Khu này cũng có ba con đường dẫn vào bên trong. Con đường chính giữa nối cổng Đại Trung với Khuê Văn Các. Hai đường nhỏ hai bên lần lượt dẫn vào các cổng Bí Văn (văn chương trau chuốt, sáng sủa) và cổng Súc Văn (văn chương hàm ý và súc tích).
Năm 1805, Tổng trấn Bắc Thành là ông Nguyễn Văn Thành đã cho xây Khuê Văn Các ở Văn Miếu Hà Nội. Khuê Văn Các có kiến trúc đối xứng, giản dị và tao nhã. Gác xây trên 1 nền vuông cao lát gạch Bát Tràng, kiểu dáng kiến trúc độc đáo, tầng dưới là 4 trụ gạch, 4 bề trống không, tầng trên là kiến trúc gỗ có 2 tầng mái, mái lợp ngói ống, 4 góc được trang trí bằng đất nung. 4 cạnh có diềm gỗ chạm trổ tinh vi, xung quanh là những lan can con tiện. Trên tầng hai trổ 4 cửa sổ tròn xung quanh có những thanh gỗ con tiện tỏa ra xung quanh tượng trưng cho những tia sáng của ngôi sao Khuê.
Ngôi sao “Khuê” là tên chòm sao sáng nhất trong 28 chòm sao. Chòm sao Khuê có 16 ngôi, sắp xếp giống như hình chữ Văn (文). Người xưa quan niệm sao Khuê là sao chủ của văn chương. Khuê Văn Các là biểu trưng cho nền văn hiến của Việt Nam. Trên gác có treo một tấm hoành phi có đề 3 chữ đại tự: “Khuê Văn Các”, xung quanh 4 mặt đều có câu đối ngợi ca vẻ đẹp của gác Khuê Văn và sao Khuê.
1. Hi triều phấn sức long văn trị (mặt trước)
Kiệt các trân tàng tập đại quan
(Đời thịnh tô điểm nền văn trị
Lầu gác lộng lẫy lưu giữ vẻ đẹp)
2. Thánh hiền nhất thống đồ thư phủ
Văn hiến thiên thu lễ nghĩa bang
(Phủ đồ thư một mối thánh hiền
Nước lễ nghĩa nghìn năm văn hiến)
3. Khuê tinh thiên lãng nhân văn xiển (mặt sau)
Bích thủy xuân thâm đạo mạch trường
(Sao Khuê sáng giữa trời nhân văn dạng tỏ
Song Bích đượm sắc xuân đạo học dài lâu)
4. Thành lâm Bắc đẩu hồi nguyên khí
Nguyệt tế thu đàm chiếu cổ tâm
(Bắc Đẩu soi thành nhiều khí tốt
Đầm thu bóng nguyệt sáng lòng xưa.)
Với hàm ý Sao Khuê là biểu tượng của văn chương, vẻ đẹp của tri thức và văn hóa, chính vì vậy Khuê Văn Các ngày nay đã được chọn làm biểu tượng của Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến.
