VUA LÝ NHÂN TÔNG (1066 - 1128)

Lý Nhân Tông huý là Càn Đức, là con trưởng của vua Lý Thánh Tông và Linh Nhân Hoàng thái hậu (tức Nguyên phi Ỷ Lan), ở ngôi 56 năm (1072 - 1128).

Lý Nhân Tông là vị vua sáng suốt, hiếu nhân, thông âm luật, chế ca nhạc, là vị vua giỏi của thời Lý. Ông là người mộ đạo Phật, nhưng lại chăm lo mở mang nền Nho học Việt Nam. Vua Lý Nhân Tông (tức Thái tử Lý Càn Đức) là người học trò đầu tiên vào học tại Văn Miếu (1070).

Sau khi lên ngôi được 3 năm, năm 1075, Lý Nhân Tông cho tổ chức khoa thi đầu tiên trong lịch sử khoa cử Việt Nam, đó là khoa Minh kinh bác học và Nho học tam trường để kén chọn nhân tài. Một năm sau đó, năm 1076, vua cho lập Quốc Tử Giám,"chọn quan viên văn chức, người nào biết chữ cho vào Quốc Tử Giám".

Việc mở khoa thi đầu tiên năm 1075 và lập Quốc Tử Giám năm 1076 là những sự kiện quan trọng, đặt cơ sở cho sự ra đời của chế độ giáo dục, khoa cử Nho học ở Việt Nam.

Được các nước láng giềng nể phục, đặc biệt là nhà Tống, và được người dân yêu quý, vua Lý Nhân Tông đã đưa đạo Phật nhập thế phục vụ đời sống xã hội, đồng thời áp dụng nhiều biện pháp để cải thiện và gìn giữ sức lao động trong nông nghiệp như đào kênh tưới tiêu, đắp đê chống lũ ở nhiều nơi.

Lý Nhân Tông  là vị hoàng đế trọn đức vẹn tài, anh minh lỗi lạc. Theo Phan Huy Chú : « Bấy giờ nước lớn phải sợ, nước nhỏ kính mến, thần giúp người theo, dân thì đông giàu, mình thì thái bình, thực là một ông vua giỏi triều lý ».

Tượng thờ vua Lý Nhân Tông đặt tại tầng trên nhà Hậu đường khu Thái học của Di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Tượng được làm bằng đồng, đều do nghệ nhân đúc đồng làng Ngũ Xã, Hà Nội đúc năm 2003. Tượng cao 1,4m, nặng chừng một tấn.